Muốn biến chuyển lớn phải thấy hết vật cản

TT - Trao đổi cùng Tuổi Trẻ về những quan tâm đối với dự thảo báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần IX (2010-2015), PGS.TS NGUYỄN LÊ NINH - ủy viên ban chấp hành Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật TP - nhận xét:

Cầu vượt Cát Lái - công trình góp phần giải quyết được nạn ùn tắc giao thông ở một cửa ngõ TP.HCM - Ảnh: Thuận Thắng

Ông Nguyễn Lê Ninh - Ảnh: Q.Thanh

- Trong số nhiều mặt được của TP trong năm năm qua, theo tôi, mặt được lớn nhất cần nhấn mạnh là TP đã có những đối sách linh hoạt, hiệu quả để vượt qua khó khăn do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu. Kinh tế TP đạt tốc độ tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, muốn tiến nhanh, có được những biến chuyển lớn thì phải thấy hết được các vật cản. Có nhìn ra được các tồn tại, yếu kém chưa giải quyết được thì mới có động lực để cùng nhau nghĩ cách giải quyết.

* Một trong những nội dung được quan tâm nhiều là sáu chương trình đột phá trong dự thảo báo cáo chính trị. Ông có thể cho biết suy nghĩ của mình về nội dung này?

- Trong hoàn cảnh kinh tế - xã hội hiện nay, nếu gọi đúng tên, tôi cho rằng đấy là những trọng điểm, là những việc cấp thiết phải làm để tháo nút thắt cho kinh tế - xã hội tăng tốc tốt hơn, chứ không nên gọi là đột phá. Nếu cho là đột phá thì phải từ một điểm rất thấp, bằng các biện pháp, giải pháp hiệu quả, táo bạo để đạt một kết quả nhảy vọt ở một tầm mức khác trong một thời gian nhất định. Nhưng nhiều vấn đề TP đặt ra e là khó làm được như vậy trong năm năm tới, thậm chí là mười năm, mà chỉ có thể hi vọng đạt được những kết quả nhất định. Do vậy không nên gọi đấy là những chương trình đột phá, vì nếu đặt nó ở vị trí đó mà không có những điều kiện căn bản để đạt kết quả nhảy vọt thì dễ rơi vào nóng vội, duy ý chí.

Chương trình đột phá cải cách hành chính với các mục tiêu đề ra, song điều căn bản là trình độ và đời sống đội ngũ cán bộ công chức. Lương cho đội ngũ này phải đủ để họ sống, nuôi con cái và họ có thể yên tâm sống bằng chức năng nhân viên hành chính của họ. Bởi vì cải cách hành chính không đơn giản là tập trung làm cho thủ tục gọn hơn, bộ máy gọn hơn, mà điểm then chốt vẫn nằm ở ý thức tự giác trách nhiệm của con người. Nếu đời sống đội ngũ này còn khó khăn, còn tình trạng nhũng nhiễu, gây khó dễ, vấn đề kỷ cương, kỷ luật hành chính không được tôn trọng, không được nghiêm chỉnh thực thi... thì việc muốn đột phá chỉ là điều... ước!

* Vậy theo ông, những vấn đề gì TP cần tập trung để có thể đột phá?

- Phải bằng mọi cách tập trung trí tuệ của TP. Đây là một trong những vấn đề cần đặt thành một chương trình đột phá, có thể làm được ngay, chỉ bằng những cơ chế, chính sách cởi mở, thông thoáng. Đảng có quan tâm đến trí thức và tập hợp trí tuệ đội ngũ này bằng các nghị quyết song chưa có giải pháp cụ thể. Chẳng hạn như cần có cơ chế tổ chức các nhóm tư vấn để lựa chọn giải pháp, biện pháp giải quyết những vấn đề cụ thể cho TP. Những trí thức tâm huyết của TP đang tập hợp, vận động thành lập hội những người có trí “thức” mà trí không “ngủ” để góp những mảnh trí tuệ của họ cho sự phát triển của xã hội nói chung, TP nói riêng.

Với việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, theo tôi cần đột phá ở hai điểm cơ bản: học và làm theo lòng yêu nước và lòng thương dân của Bác. Hai việc này đủ để làm động lực cho mỗi công dân, mỗi cán bộ đảng viên tự biết phải làm gì cho đất nước, cho TP.

* Trong vấn đề giảm ùn tắc giao thông, nhiều năm qua giao thông công cộng chưa có nhiều biến chuyển. Theo ông, có thể trông đợi nhiều hơn ở chương trình đột phá mà dự thảo báo cáo chính trị có đề cập?

- Sau 35 năm phát triển, đặc điểm tự phát vẫn là xu thế chủ đạo trong việc “nở” ra của địa bàn TP. Đồng thời có nhiều đặc điểm như “kinh tế vỉa hè” tràn lan trên khắp mọi nẻo đường, chất lượng quy hoạch thấp, sự tiện lợi của xe gắn máy hai bánh... làm cho việc nâng tỉ lệ người sử dụng phương tiện giao thông công cộng gặp nhiều trở ngại, nhất là đối với việc sử dụng xe buýt.

Hay nói một cách khác, do tổ chức xã hội ở TP còn nhiều vấn đề phải giải quyết nên rất khó buýt hóa giao thông công cộng trong một thời gian ngắn. Nếu TP.HCM chưa cơ cấu lại kinh tế - xã hội như giảm kinh tế vỉa hè, nâng cấp kinh tế dịch vụ theo hướng chuyên nghiệp, có tính tiện ích cho người dân... thì chưa thể có những tiền đề mang tính xã hội cho việc buýt hóa giao thông công cộng.

QUỐC THANH thực hiện