TT - Bộ phim Uncle Boonmee đã nhận được Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes vào lúc xã hội Thái Lan đang chia rẽ sâu sắc. Bộ phim, như báo Bangkok Post nhận định, chỉ đủ sức đem lại một thoáng thanh thản chứ không thể hàn gắn những vết thương còn nhói đau do những bất đồng chính trị khiến các bên đối thoại bị giản lược thành những màu sắc (“áo đỏ” chống “áo vàng”) và không sao giúp người Thái Lan hòa hợp với nhau nổi.

>> Cành cọ vàng “chia rẽ” báo chí Tây Âu
>> Liên hoan phim Cannes 2010: “Cú sốc” Thái Lan

Hai thành viên áo đỏ bị bắt giam ở Udon Thani - Ảnh: NY Times

Trước cửa tàn tích của tòa tỉnh trưởng tỉnh Udon Thani, cảnh sát dán bức lệnh truy nã rất lớn, in hình 76 người bị buộc tội đốt tòa nhà ngày 19-5, ngày quân đội nghiền nát cuộc biểu tình áo đỏ tại Bangkok. Tuy nhiên, hơn ba tháng đã trôi qua, cảnh sát mới chỉ bắt giữ được 11 người. Phần lớn những người còn lại đang được những cộng đồng địa phương che giấu.

Cuộc truy lùng áo đỏ

Tại Udon Thani và các tỉnh miền đông bắc, “pháo đài” của lực lượng áo đỏ, chính quyền Thủ tướng Abhisit Vejjajiva hoàn toàn không thể giành được lòng tin của người dân địa phương. Các vụ bắt giữ và xét xử chỉ khiến những rạn nứt, xung đột càng hằn sâu thêm.

Dù chính quyền Bangkok liên tục thúc giục nhưng cảnh sát và chính quyền Udon Thani lại tỏ ra không mấy hào hứng trong việc truy lùng các nghi can còn đang lẩn trốn. Theo một số phóng viên địa phương, nguyên nhân bởi các quan chức và cảnh sát Udon Thani đều là những người thông cảm với lực lượng áo đỏ. “Quan chức địa phương biết rất rõ tên tuổi, mặt mũi của những người bị truy nã - một phóng viên địa phương giấu tên tiết lộ - Nhưng họ cứ nói chẳng biết gì về những người này”.

Luật sư của các bị cáo bị bắt giữ cũng đang tìm cách câu giờ. “Chúng tôi muốn kéo dài các phiên tòa càng lâu càng tốt - luật sư bào chữa Arkom Kumpech cho biết - Kế hoạch là phủ nhận mọi cáo trạng dù bên nguyên có nói gì đi chăng nữa”. Các thành viên áo đỏ hi vọng nếu Đảng Puea Thai giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử khi ông Abhisit hết nhiệm kỳ, một chính phủ mới thân áo đỏ sẽ gây sức ép buộc tòa án ra phán quyết có lợi cho các bị can áo đỏ. “Nếu chúng tôi đối đầu trực tiếp lúc này, chắc chắn tất cả sẽ bị ngồi tù” - ông Kumpech khẳng định. Cuối tuần trước, đã có năm bị can áo đỏ bị truy tố về tội phá hoại tài sản nhà nước, cáo trạng có thể lãnh án tử hình.

Ở thủ đô Bangkok, nơi cách Udon Thani gần 500km, cuộc sống đã trở lại bình thường hơn ba tháng sau ngày hỗn loạn 19-5. Tuy nhiên, chính quyền Abhisit vẫn khẳng định lực lượng áo đỏ đang lên kế hoạch kích động bạo lực để tiếp tục duy trì tình trạng khẩn cấp ở bảy tỉnh, trong đó có Udon Thani cũng như để trấn áp các cuộc nổi dậy.

Trong chiến dịch kiểm soát truyền thông đối lập, chính quyền đã đóng cửa 46 đài truyền thanh và trang web ở Udon Thani. Các cuộc tụ tập trên năm người bị cấm hoàn toàn. Ở Udon Thani và các tỉnh đông bắc, lực lượng áo đỏ rút lui vào im lặng. “Ở đây, mọi người sợ hãi mọi thứ - ông Pramool Chatasuk, 46 tuổi, chủ một cửa tiệm giặt ủi, cho biết - Họ sợ bị chính quyền nghi ngờ”.

Trong một nhà tù ở Udon Thani, lãnh đạo áo đỏ Natthayot Phajuang cho biết việc tiếp tục truy nã, giam giữ, xét xử... khiến lực lượng áo đỏ không thể chung sống hòa bình với chính phủ, dù thời gian qua ông Abhisit luôn nói là đang theo đuổi chính sách “hòa hợp dân tộc” để hàn gắn những bất đồng, chia rẽ. “Nếu muốn người dân mọi nơi trong cả nước chung sống hòa hợp, ông Abhisit không nên dùng nhà tù để chia rẽ chúng tôi” - ông Natthayot nói.

Khoảng cách 13-15 lần

Theo các số liệu chính thức, hiện khoảng cách thu nhập giữa số người giàu nhất Thái Lan và số người nghèo nhất lên đến 13-15 lần, vượt xa mức 6-8 lần ở châu Âu và Bắc Mỹ, tương đương nhiều quốc gia nghèo hơn hẳn như Campuchia hay Uganda. Khoảng cách này càng lộ rõ giữa “tủ kính” Bangkok và các tỉnh miền đông bắc Thái Lan.

 “Tài sản tập trung vào một nhóm nhỏ, còn nghèo đói tràn lan khắp nơi” - báo Bangkok Post viết như vậy trong bài “Người giàu ngày càng giàu hơn” số ra ngày 28-8. “Cuộc sống đang ngày càng trở nên khó khăn hơn” - nông dân San Silawat ở Nonbon bức xúc. Chuyên gia Somchai Jitsuchon, giám đốc nghiên cứu Viện Nghiên cứu phát triển Thái Lan, thừa nhận sự bất bình đẳng là yếu tố dễ dẫn đến bất ổn xã hội nhất.

“Giới nhà giàu đã sống thoải mái nhiều năm qua - ông Pramool bất mãn - Giờ người nghèo nhận ra sự thật và giới nhà giàu lo sợ. Khi người dân trở nên thông minh hơn, giới nhà giàu khó kiểm soát họ hơn”. Cô Tasaneeporn Boran ở Nonbon cho biết người dân địa phương giờ đọc báo hằng ngày và truy cập mạng Internet. “Trong quá khứ người nông dân không đòi hỏi gì, nhưng giờ chúng tôi biết những gì đang diễn ra và không muốn một chính phủ chỉ biết chăm lo cho người giàu mà quên đi người dân bình thường”.

Trên báo Bangkok Post ngày 1-9, sau khi nêu lên sự trùng hợp “mỉa mai đầy đau lòng” của giải thưởng Cành cọ vàng và những xung đột đang gặm nhấm xã hội Thái Lan, nhà báo Atiya Achakulwisut viết: “Tôi không sao nói được rằng bộ phim sẽ giúp người Thái Lan hòa hợp, bởi nói thế thì cũng ngớ ngẩn như là ăn tối với một con khỉ ma”. Thế nhưng tác giả vẫn hi vọng “bài ca cái đẹp” này “có thể thúc đẩy mọi người vượt lên trên những xung đột và theo đuổi những mục tiêu mới, quan trọng hơn trong cuộc sống”.

HIẾU TRUNG (Theo NY Times, Washington Post, Bangkok Post)