Bởi vì trước đó, có tờ báo thể thao của ta đã thét to: "Vàng Mười, giật lấy!". Và nhiều bài bình luận trước đã cả quyết trận này ta chắc thắng. Những ý tưởng "chắc thắng" (chứ không phải quyết thắng) đã như luồng điện truyền cảm mãnh liệt của cổ động viên Việt trên khán đài, tạo thành một áp lực tâm lý vượt quá sức chịu đựng của cánh trẻ trên sân chơi. Và thế là "Cầm vàng mà lội qua sông/Vàng rơi chẳng tiếc, tiếc công cầm vàng".

Không phải câu ca dao này bảo ta tiếc hão tiếc huyền đâu, vàng rơi chẳng tiếc lại đi tiếc công cầm vàng. Mà cái công cầm vàng này lớn lắm chứ. Hàng triệu người cầm nó trong tay. Hàng vạn người lặn lội sang Lào. "Của một đồng, công một nén".

Bây giờ thì các nhà bình luận mới chững người nhìn lại. Các dòng tít lại thét to lên, chạy chữ: "Bóng đá là thế!". Và cùng nhau bình tĩnh xem lại. (Báo Thể thao & Văn hóa ngày 18.12 có bài "Văn hoá bại trận", nhắc nhở việc bình tĩnh xem lại này).

Trong không khí chung đó, Góc nhìn Bát quái kỳ này xin góp một ý nhỏ. Kinh Dịch có quẻ Thuần Kiền (còn gọi Thuần Càn) là quẻ số 1 trong 64 quẻ Dịch. Lời quẻ có câu: Trời đi rất mạnh, không ngừng nghỉ. Người thức thời coi quẻ này mà noi theo, biết tự cường, làm cho mình mạnh lên bằng chính nội lực, không ngừng nghỉ (Tự cường bất tức). Việc bản thân, việc nước, việc nhà đều như vậy, tốt vô cùng.

Quẻ có 6 hào Dương, tượng cho sức mạnh của Trời, làm ra sức mạnh của Đất và Người. Phan Bội Châu giảng: Trời đi rất mạnh. Tự cường là tự mình nuôi, luyện thành sức mạnh, không nhờ ai tạo sức mạnh cho mình. Chẳng những một thân mình như thế, mà một nhà, một nước, một xã hội, một thế giới cũng nên như thế. Đã tự cường lại thêm hai chữ bất tức nữa là sâu sắc lắm. Bất tức là không ngừng nghỉ. Đã ngừng nghỉ, là gián đoạn thì mất tự cường rồi. Học quẻ Càn phải học chỗ ấy.... Đội U23 Việt Nam lấy sức mạnh từ tuổi trẻ Việt, từ con mắt xanh của Calisto mà tuyển trong các tinh hoa của bóng đá Việt, chính là hình ảnh của tự mình nuôi luyện, không ngừng nghỉ.

Quẻ Thuần Càn lấy hình ảnh con rồng làm biểu tượng cho sự vẫy vùng, bay lên. Hào 1 nói rằng rồng còn ẩn dưới hang, sức mạnh còn tiềm tàng, chưa dùng được. Hào 2: rồng đã lên mặt ruộng, ở vào thời hiển đạt, gặp được người cao quý thì có lợi. Cứ xem quá trình thi đấu của U23 Việt dễ dàng thấy con rồng này đang ở vị thế hào 2, hoà được với U23 Thái, thắng Mã 3-1, thắng Lào của Riedl 4-1, thế là hiển đạt rồi. Lại gặp được thầy "Tô" đã từng dẫn dắt Tuyển Việt thắng Tuyển Thái đoạt chức vô địch trong năm qua, vậy là gặp được người cao quý. Chỉ có lợi mà thôi.

Thế nhưng từ đây đến khi thực là sung mãn, còn phải qua hào 3 trưởng thành về tinh thần, tâm lý (hào 3 nói về tri thức và thời thế), hào 4 bay lên trong thử thách (lên xuống, tiến lui) rồi mới đến hào 5 Rồng bay lên trời. Xem ra những trường đoạn này chưa được thanh thoát lắm, ngay trong vòng loại.

Vậy mà nhiều người trong nước ta lại tưởng là đã đến lúc rồng bay lên trời, vàng ở trước mắt, với tay là giật được. Quẻ Thuần Càn có dành hào 6 nói về vấn nạn này: Rồng lên cao quá, có sự hối hận. Đây là nói về hào dương ở trên cao của quẻ, như con rồng bay lên cao quá, không xuống được nữa. Có một không gian ảo đầy lời xưng tụng với màu đỏ chiến thắng, với hình ảnh khoa trương, kèm thêm những bình luận sắc như dao chém chuối, được dựng lên.

Có sức ép hay không, chỉ sau này tự các cầu thủ thổ lộ ra chúng ta mới biết. Nhưng trước mắt, trên vũ trường là sự căng cứng về tâm lý, về cơ bắp, sự nôn nóng về thắng thua dẫn đến sai lạc về cảm giác bóng. Luật trời đã lưu ý là khi đã lên chỗ cao tót vời thì sẽ gặp cái bấp bênh, nguy hiểm của sự thịnh vượng. Cái sự bấp bênh, nguy hiểm ấy đã xảy ra.

"Cầm vàng mà lội qua sông", không thể không biết đến hào Sáu này quẻ Thuần Càn. Tiếc thay!